Matura 2015 – język polski. Przecieki, wycieki i ścieki. Felieton przewrotny

[W felietonie opisano/zgłoszono propozycje zmian pół żartem pół serio.

Wiarygodne informacje na temat matury z języka polskiego od roku szk. 2014/2015 na stronie CKE; por. http://www.cke.edu.pl/files/file/Matura-2015/Informatory-2015/Jezyk-polski.pdf ]


Jak wiadomo, matura z języka polskiego będzie od przyszłego roku wyglądała inaczej niż dotychczas. O maturze ustnej opowiemy za jakiś czas, doszły nas bowiem słuchy, że także matura pisemna z języka polskiego ma się zasadniczo – merytorycznie i poniekąd fizycznie – zmienić. Nowa formuła egzaminu wychodzi naprzeciw oczekiwaniom społecznym i uwzględnia przemiany obyczajowe, kulturowe i cywilizacyjne, jakie zaszły w ostatnim dwudziestopięcioleciu w Polsce i na świecie.

Lepiej późno niż wcale. Odpowiednie czynniki społeczne dojrzały, przypominając sobie, że maturę nazywano ongiś egzaminem dojrzałości i wyciągnęły z tego odpowiednie wnioski. Matura jest sprawą zbyt poważną, żeby oddać ją na pastwę wyłącznie agend rządowych i instytucji państwowych, w szczególności w sytuacji, kiedy minister spraw wewnętrznych B. Sienkiewicz, prawnuk Henryka, tak, tego Henryka, obwieścił przy pomocy taśm, że „państwo polskie istnieje teoretycznie, praktycznie nie istnieje”, a Polskie Inwestycje Rozwojowe to „ch…, dupa i kamieni kupa”, twierdząc również, że „Polacy mają w d… Orliki i autostrady”. (http://www.tvn24.pl/polskie-panstwo-praktycznie-nie-istnieje-to-oddaje-sposob-myslenia-tuska-i-jego-otoczenia-o-polsce,439626,s.html)

Bez względu na to, co sądzi minister o Orlikach i autostradach, Polacy na pewno nie mają w d…e matur własnych dzieci.

Znakomity wzór spontanicznego, oddolnego działania stworzyło słynne prywatne małżeństwo państwa E., walczące od lat o prawa człowieka sześciolatka. Raz jeszcze okazało się, że rodzice mogą i powinni brać sprawy edukacji w swoje ręce, a może i inne sprawy. Kierując się ideą, że maturzysta też jest człowiekiem i jakieś prawa posiada, określone środowiska obywatelskie skupiły siły, tworząc ponadpartyjne Stowarzyszenie Społeczne „X-EduFactor/2015” imienia K. i T. E., którego liderzy opracowali i przedstawili do konsultacji społecznej swoje propozycje tematów maturalnych z języka polskiego i innych przedmiotów, a także istotne zmiany regulaminowe w zakresie przebiegu egzaminu maturalnego. „Na tę chwilę” (jak mówią politycy polscy, gdy nie klną, i ekspedientki) są w trakcie zbierania miliona podpisów potrzebnych do przepchnięcia propozycji przez Sejm RP.

W tym miejscu uwagę poświęcimy przede wszystkim niektórym postulatom dotyczącym przedmiotu ojczystego w wersji pisemnej na poziomie podstawowym.

Test maturalny powinien, co nie ulega najmniejszej wątpliwości, odpowiedzieć na pytanie, czy uczeń zna literaturę polską i obcą w wymaganym przez program zakresie, czy obcując z dziełem literackim (jego fragmentem), wykorzystując niezbędne wskazówki, potrafi wykazać się umiejętnościami (np. analiza, interpretacja), czy na tyle swobodnie i poprawnie włada językiem polskim, żeby móc napisać siedmiostronicowe wypracowanie na podany temat, wolne od rażących błędów językowych, w tym gramatycznych (fleksyjnych, składniowych, leksykalnych, frazeologicznych, słowotwórczych), stylistycznych, ortograficznych i interpunkcyjnych, a także logicznych i kompozycyjnych. Inaczej mówiąc, czy jest pisaty i kumaty.

Jednym z najbardziej istotnych walorów branych pod uwagę przy ocenie pracy będzie umiejętność wyciągania samodzielnych, racjonalnych wniosków. Liczyć się będzie także umiejętność zasadnego przywoływania różnych kontekstów, ze szczególnym uwzględnieniem filozoficznych, kulturowych i literackich. Przy czym przypomina się, że praca maturalna w żadnym wypadku nie powinna zastępować deklaracji wiary vel klauzuli sumienia albo stanowić (plat)formę manifestacji osobistych poglądów zdającego i musi być wolna od jakichkolwiek uprzedzeń. Ustalono obowiązujący maturzystę limit stron na siedem (bo jest to cyfra w wielu kulturach uważana za szczęśliwą, mówi się nawet „szczęśliwa siódemka”), komisja może jednak uznać pracę za ważną, gdy niedoszacowanie lub przeszacowanie nie przekroczy dziesięciu procent. Tępione będą wszelkie próby sprostania standardowi ilości stron przy pomocy techniki polegającej na sukcesywnym powiększaniu liter przez piszącego ręcznie. Rozważa się propozycję, aby testy maturalne były wykonywany wyłącznie przy pomocy laptopów, odpowiednio przystosowanych przez informatyków, a więc pozbawione dostępu do Internetu, ukrytych sejfów z bankami informacji itd.

Jak łatwo zauważyć, istotną zmianą jest to, że na pisemnym egzaminie dojrzałości z języka polskiego wraca się do formy „wypracowania”. Praca może mieć kształt rozprawki, eseju, felietonu, dialogu filozoficznego, listu, jednak nie zaleca się form poetyckich i rymów, nawet gdyby to miał być sonet włoski czy francuski. Zaleca się przede wszystkim napisanie rozprawki. Preferuje się jasność, wyraźność, szczerość, zaangażowanie i niezbędny dystans do rzeczy. Oczywiście, utrzymany zostanie temat dotyczący interpretacji utworu (utwór poetycki, fragment prozy, eseju).

Najistotniejsza zmiana wiąże się z podziałem zdających na płci. Nie wnikając w polemiki dotyczące sposobu rozumienia płci człowieczej, zastosowano najprostszą taksonomię, czyli podział na dziewczęta i chłopców. Mówiąc wprost, dziewczęta będą miały swój własny temat, a chłopcy swój własny. Pozwoli to uniknąć wojny o/na parytety i zbędnej ideologizacji matury. Żeby uniknąć nieporozumień, zaleca się, aby chłopcy przychodzili na maturę w tradycyjnym garniturze męskim, a dziewczęta w sukienkach lub spódniczkach (gładkich albo plisowanych). Szkoci zdający maturę z języka polskiego w tradycyjnych kiltach powinni wylegitymować się odpowiednim paszportem, zwłaszcza po oderwaniu od Anglii, przy czym może to być materiał w kratkę. Szorty, gołe brzuchy, pępki i krótkie spodenki, tatuaże oraz różne formy znakowania (insygnia, emblematy, symbole) na maturze są nadal niedopuszczalne.

Jednak uwaga! Ci, którzy nie chcą pisać pracy ani jako chłopcy, ani jako dziewczynki (albo na temat przeznaczony dla chłopców lub dziewczynek), mogą skorzystać z propozycji, jaką jest temat trzeci – dla całej reszty.

Zmiana kolejna dotyczy części egzaminu przeznaczonej na tzw. rozumienie tekstu. Część tę poprzedzi dwukrotna emisja krótkiego – filmowego, dźwiękowego lub plastycznego – przekazu reklamowego, piosenki, fragmentu dziennika telewizyjnego z telewizji publicznej, fragmentu dyskusji polskich polityków w radiu lub telewizji albo z taśm, instrukcji składania komputera z You Tube, porady lekarskiej lub prawnej, małej antologii postów na FB, typowego raportu policyjnego, listu miłosnego w formie SMS, notatki prasowej itp., a zdający – odwołując się do trzech przykładów – będzie musiał wykazać się kilkoma umiejętnościami, takimi jak streszczenie komunikatu, jego „przekład” na wskazaną odmianę polszczyzny, zamiana formę poetyckiej na prozatorską bądź odwrotnie, transpozycja filmiku w spot lub epopei (jej fragmentu) na sms, albo korzystając z rozkładów jazdy musi trafnie wybrać optymalne połączenie kolejowo-autobusowe z Chrzanowa do Kłaja (z uwzględnieniem remontów torowisk i dróg, przyjazd najpóźniej o 18.53), ocenzurować nieprzyzwoitą reklamę, poprawić błędy ortograficzne i stylistyczne w raporcie i tak dalej.

Nie ustalono jeszcze, czy prace będą poprawiane komisyjnie przez komputery czy też będą je poprawiać i oceniać ludzie i jacy to będą ludzie. O ile powierzy się to zadanie komputerom, to komputery z Gdańska nie będą mogły poprawiać prac uczniów z woj. gdańskiego, za poprawią prace młodzieży śląskiej” i td.

Na blogu znanego łódzkiego polonisty znaleźliśmy przykładowe zestawienie tematów, które pozwalamy sobie przytoczyć, bo i tak znajdą się w gazecie.

                                                                                   Rozprawka

Temat I dla dziewcząt:

Zanalizuj wiersz Kazimierza Przerwy-Tetmajera. W interpretacji utworu rozwiń myśl Johna Fowlesa: „Mężczyźni widzą przedmioty, kobiety ich wzajemne relacje.

Kazimierz Przerwa-Tetmajer

Lubię, kiedy kobieta…

Lubię, kiedy kobieta omdlewa w objęciu,

kiedy w lubieżnym zwisa przez ramię przegięciu,

gdy jej oczy zachodzą mgłą, twarz cała blednie

i wargi się wilgotne rozchylą bezwiednie.

Lubię, kiedy ją rozkosz i żądza oniemi,

gdy wpija się w ramiona palcami drżącemi,

gdy krótkim, urywanym oddycha oddechem

i oddaje się cała z mdlejącym uśmiechem.

I lubię ten wstyd, co się kobiecie zabrania

przyznać, że czuje rozkosz, że moc pożądania

zwalcza ją, a sycenie żądzy oszalenia,

gdy szuka ust, a lęka się słów i spojrzenia.

Lubię to – i tę chwilę lubię, gdy koło mnie

wyczerpana, zmęczona leży nieprzytomnie,

a myśl moja już od niej wybiega skrzydlata

w nieskończone przestrzenie nieziemskiego świata.

Dyspozycje:

Jaki gatunek literacki reprezentuje utwór, jaką ma formę poetycką?

Kto jest podmiotem lirycznym w wierszu?

Scharakteryzuj sytuację liryczną. W jaki sposób poeta apeluje do sfery zmysłów odbiorcy?

Przy pomocy jakich środków stylistycznych buduje nastrój?

W jakiej/jakich relacjach opisane zostały dwie przedstawione istoty ludzkie?

Jakie płci reprezentują owe istoty i co o tym świadczy?

Czy są może pod wpływem? Ewentualnie pod wpływem czego? O ile to możliwe, wskaż także na wpływy literackie.

Czy w Twoim mniemaniu przedstawione w utworze a wykonujące określone czynności ludzkie osoby łamią obowiązujące w naszym kręgu kulturowym normy obyczajowe? Co jest właściwym celem ich czynności?

Czy Twoim zdaniem utwór posiada wartość artystyczną, czy też zaliczyłbyś go do soft-porno?

Kto tu właściwie jest podmiotem a kto przedmiotem?

Kto jest właściwym bohaterem utworu?

Mężczyzna z jego nieograniczonymi możliwościami intelektualnymi i twórczymi czy kobieta jako istota inspirująca mężczyznę do nadzwyczajnych czynów?

Czy zgodzisz się z tezą, że utwór jest manifestem męskiego szowinizmu i dyskryminuje kobiety?

A może przeciwnie – jest przewrotnym peanem na cześć płci niewieściej?

Czy zaryzykowałabyś tezę, że wiersz Tetmajera, używając języka ezopowego, podejmuje kwestie dotyczące istotnych wydarzeń z dziejów Polski?

Temat II dla chłopców:

Zanalizuj wiersz Jana Gawińskiego. W interpretacji utworu rozwiń myśl Johna Fowlesa: „Mężczyźni widzą przedmioty, kobiety ich wzajemne relacje.

Jan Gawiński

[Nagrobek] płeszce

Onam ja, płeszka, raczej malutuperniuchny

robaczek, proszek czarny, skoczek wyborniuchny –

gdy w pościałce panieńskiej wędrówkę i skoki

wyprawuję, na żywe napadam obroki.

Tam po ciałku miękuchnym kiedy rozkoszuję

i gdzie kąsek smaczniuchny, krewkę posysuję,

bankieciku zażywam z ciałka jej do syta,

że mię aż purpurowa spoi ta podsyta.

Lecz się nie kontentując tym smacznym obrokiem,

do łonka się obracam, choć poniewidokiem,

łonka, które natura wstydem ogrodziła –

tam żądełko, w tym miejscu, swoje-m utopiła.

Do żywego w kąciku tym kiedy-m dojęła,

że aż się z głębokiego snu panna ocknęła,

namacawszy w swoim mię przyrodzonym ssaczku,

w paluszkach mię rozgniotła w swym ku mnie niesmaczku.

Nie, panienko, ja-ć zamieram, lecz to wiedz na pewne:

żyje me pokolenie i siostrzyczki krewne

mej się śmierci mścić będą: jedna pleszka zginie,

a tysiąc w pomstę jednej zrodzi się godzinie.

Dyspozycje:

Jaki gatunek literacki reprezentuje utwór, jaką ma formę poetycką?

Kto jest podmiotem lirycznym w wierszu?

Scharakteryzuj sytuację liryczną. W jaki sposób poeta apeluje do sfery zmysłów odbiorcy? A w jaki do jego intelektu? Przy pomocy jakich środków stylistycznych buduje nastrój?

W jakiej/jakich relacjach opisane zostały dwie przedstawione istoty?

Jakie światy i jakie płci reprezentują owe istoty, co o tym świadczy i o czym to swiadczy?

Czy Gawińskiemu chodzi w pierwszym rzędzie o śmiały koncept, czy o coś więcej?

Dokonaj analizy semantycznej wiersza, wyznacz pola semantyczne i wymień słowa kluczowe. Co oznacza przekroczenie charakterystycznej dla poezji miłosnej „wysokiej” linii piersi kobiecych? Czy oznacza to degradację kobiety, czy degradację erotyku? Hard-porno?

Czy budując opisaną relację, poeta złamał tabu obyczajowe, czy też w XVII wieku była to relacja typowa? W odpowiedzi uwzględnij wiedzę historyczną o stanie higieny w tamtej epoce. A może poeta przedstawia sytuację uniwersalną, możliwą hic et nunc? Odpowiadając, uwzględnij ewentualnie wybrane aspekty koncepcje koncepcji Zygmunta Freuda dotyczące roli płciowości w życiu człowieka.

Czy wiersz jest pochwałą wojeryzmu? (Jeśli nie wiesz, co to jest, pomiń ten wątek.)

A może poecie chodzi o empiryczną i obrazową weryfikację powszechnego w różnych kulturach mitu modliszki?

Wszystko wskazuje na to, że autor Stanisław Gawiński był mężczyzną (typowym facetem), czy zatem jest możliwe, że w wierszu głosi on bezkrytyczną pochwałę dominacji świata kobiet nad światem męskim, a przynajmniej nad światem „płeszek” i buduje koncepcje mężczyzny jako ofiary kobiety? Czy, biorąc pod uwagę opisaną relację, chciałbyś się znaleźć na miejscu „płeszki”? A może wolałbyś być krzyżykiem na jej piersiach?

Na czym polega dwuznaczność wypowiedzi poetyckiej? Dlaczego Sarmaci nie zamawiali u malarzy aktów kobiecych? Dlaczego poeta nie ukazuje twarzy bohaterki, czyniąc ją doskonale anonimową? Czy bohaterką wiersza mogłaby być Helena Skrzetuska? Jeśli  nie wiesz, kto zacz, pomiń ten wątek.

A jak wyjaśnisz słowo „nagrobek” w tytule wiersza? Był „nagrobek Perlisi”, ale „nagrobek płeszcze”? Czy to nie przesada? Żarty sobie robi poeta z konwencji i z sacrum?

Temat III. Dla reszty:

Dokonaj analizy porównawczej utworów Kazimierza Przerwy-Tetmajera i Jana Gawińskiego. W interpretacji wykorzystaj myśl Johna Fowlesa: „Mężczyźni widzą przedmioty, kobiety ich wzajemne relacje.

Dyspozycje:

Bez dyspozycji. Idź na całość.

                                                                                 Interpretacja

Temat I dla dziewcząt.

Zinterpretuj wiersz Anonima pt. „Limeryk”.

 

Anonim

Limeryk

Słynna w Bonn barmanka Duża Fela

„NIECH MI ŻADEN CHAM SIĘ NIE OŚMIELA”

Wypisała na biuście; jej zadek

Ma na sobie na wszelki wypadek

Ten sam napis alfabetem Braille’a.

Temat II dla chłopców:

Zinterpretuj limeryk Morris Bishop.

 

Morris Bishop

Dwa limeryki

Kinga, wiotka dziewica z Toronto,

Za kochanka chciała – i to pronto

Brutalnego Wikinga;

Lecz w końcu wyszła Kinga

Za dentystę: miał w sobie też on to.

Temat III:

Zinterpretuj wiersz Anonima pt. „Limeryk”

 

Anonim

Limeryk

Świat zgodnie z planem szedł przez moment,

Lecz człowiek słuchał grzesznych ponęt

I wszystko popsuł już na starcie.

Bóg pewnie wygra drugie starcie,

Na razie górą jest oponent.

Dyspozycje:

Bez dyspozycji.

 

Na podstawie strony www.chichotzmatury.pl

opracował Michał Waliński

15 czerwca 2014 roku

PS. Podane wyżej fakty niekoniecznie są zgodne z prawdą, ale mogą się okazać prawdziwe, bo w Polsce nigdy nic nie wiadomo. M. W.

Literatura przedmiotu:

Boy: Słówka, wydanie dowolne.

Bilikiewicz: Klinika nerwic płciowych, wydanie dowolne.

„Dobrym towarzyszom gwoli”. Studia o „foriceniach” i „Fraszkach” Jana Kochanowskiego, pod Re. R. Krzywego i R. Rusnaka. Warszawa 2014 [tu artykuł A. Sieradzkiej].

S. Barańczak, Fioletowa krowa. Antologia angielskiej i amerykańskiej poezji niepoważnej. Wydawnictwo  A5 (2009 r.?).

Reklamy

Informacje o Michał Waliński

b. folklorysta, b. belfer, b. organizator, b. redaktor, b. wydawca, b. niemowlę, b. turysta; kochał wiele, kochał wielu, kocha wiele, kocha wielu; czasem świnia, czasem dobry człowiek, czyli świnia, ale dobry człowiek (prawie Gogol); żyje po przygodzie z rakiem (diagnoza lipiec 2009 r.) i konsekwencjami tej przygody; śledzi, analizuje i komentuje obyczajowość współczesnych Polaków; czasem uderza w klawisze filozoficzne, czasem w ironiczne, czasem liryczne, rzadziej epickie; lubi gotować, lubi fotografować; lubi czytać i pisać, lubi kino, filmy i teatr (od dawna za względu na okoliczności tylko w TV); lubi surrealizm w sztuce i w ogóle, a więc i polskość; lubi van Steena, Rembrandta, słomkowy kapelusz damy Rubensa, Schielego, impresjonistów, kobiety w swobodnych pozach w malarstwie Tintoretta; kocha M.; kocha miesięcznik "Odra", czyta regularnie "Politykę" i "Wyborczą"; ulubione radia: Dwójka i radia internetowe z muzyką klasyczną, jazzem, fado, flamenco i piosenkę literacką; lubi radio TOK FM, chociaz po godzinie czuje sie ogłuszony nadmiarem sygnałów dźwiękowych i "głosowych"; wierzy w koincydencję etyki i estetyki oraz królewnę Śnieżkę; ateistyczny agnostyk, może agnostyczny ateista; lubi słuchać
Ten wpis został opublikowany w kategorii edukacja, edukacja w Polsce, matura 2015 - język polski, nowa matura, tematy maturalne z języka polskiego, Uncategorized i oznaczony tagami , , , , , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

2 odpowiedzi na „Matura 2015 – język polski. Przecieki, wycieki i ścieki. Felieton przewrotny

  1. baska pisze:

    tutaj sa podobno przecieki ja mam polski i nie ma nigdzie takiego w necie http://wycieki-z-matury.blogspot.com/

    Polubienie

    • Pozwolę sobie zwrócić uwagę Pani na informację zawartą w nawiasie kwadratowym na początku felietonu. Nawias kwadratowy wygląda tak: […]. Trzy kropki w środku sygnalizują treść zawartą w nawiasie. Istnieją jeszcze inne rodzaje nawiasów: okrągłe (…). klamrowe […] i ostrokątne. Te rodzaje są szczególnie przydatne na matematyce; życzę powodzenia.DO czego się używa nawiasów i jaKa jest ich gradacja, nie muszę chyba Pani tłumaczyć.
      Słowo „przecieki” zostało użyte wyłącznie w ramach konwencji rymowej. Za inne wskazania mógłbym trafić do ciupy. Ciupa to inaczej areszt. Albo koza.
      Zdecydowałem się na użycie rymów żeńskich, alias póltorazgłoskowych, ergo paroksytonicznych, gdyż zgodnych ze sposobem akcentowania wyrazów w języku polskim.Niegdyś królował, dzisiaj trochę zapoznany, system sylabiczny. Od Kochanowskiego do Krasickiego był to obowiązujący system wersyfikacyjny tudzież model rymowania w polszczyźnie poetyckiej, chociaż już sam Kochanowski próbował innych sposobów, nawet heksametru, nawet wiersza sylabotonicznego. Słowo „zapoznany” znaczy „zapomniany”.
      Przepraszam Panią za głębokie rozczarowanie, jakiego doznała Pani, czytając mój felieton. Żywię nadzieję, że matura 2015 będzie o niebo trudniejsza niż moja skromna propozycja. Powodzenia. No i obowiązkowe dzisiaj „buziaczki”!

      Polubienie

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s